Prezentacja modułu

Moduł 06 — Parowanie, wrzenie i skraplanie — woda krąży w powietrzu — kurs Budowa i właściwości materii

Parowanie a wrzenie, wilgotność, punkt rosy, skraplanie, mgła i osad.

45 min
13 slajdów
Notatki nauczyciela: N
Strona modułu: otwórz

Plan · 45 min

Co dziś robimy

11 minParowanie wyjaśnić, jak temperatura, powierzchnia i wiatr wpływają na parowanie,
16 minWrzenie Syk czajnika przed wrzeniem.
12 minSkraplanie, mgła i punkt rosy Parowanie zachodzi z powierzchni cieczy w każdej temperaturze.
5 minPodsumowanie bilet wyjściowy i zadanie domowe

Atom 1 z 3 · ~11 min

Parowanie

Mokre pranie wysycha nawet w chłodny dzień, a szklanka zimnej wody „poci się” od zewnątrz. Nad gotującym się garnkiem unosi się biała mgiełka, która po chwili znika.

wyjaśnić, jak temperatura, powierzchnia i wiatr wpływają na parowanie,
odróżnić parowanie od wrzenia i wyjaśnić zależność wrzenia od ciśnienia,
rozpoznać skraplanie, mgłę, rosę i punkt rosy oraz opisać obieg wody.
Temperatura — wyższa temperatura oznacza szybszy ruch cząsteczek, więc więcej z nich ucieka z powierzchni.

Notatki dla nauczyciela

11 min Mokre pranie wysycha nawet w chłodny dzień, a szklanka zimnej wody „poci się” od zewnątrz. Nad gotującym się garnkiem unosi się biała mgiełka, która po chwili znika. Woda potrafi przechodzić do powietrza i z powrotem — bez wrzenia i bez specjalnej aparatury. Ten moduł wyjaśnia parowanie, wrzenie i skraplanie.

Na co uważać:

Pozostałe cząsteczki mają średnio mniej energii, więc ciecz się ochładza. Dlatego mokre ciało na wietrze wydaje się zimne, a pot chłodzi skórę. Parowanie pochłania ciepło z otoczenia.
1. Pot podczas biegu. Po kilku minutach wysiłku skóra staje się mokra, a mimo to odczuwasz chłód. Woda z potu paruje z powierzchni skóry i pobiera z niej ciepło, dlatego organizm się chłodzi.

Pytanie kontrolne: Mokre pranie wysycha w pokoju o temperaturze 20 °C. Co dzieje się z wodą?

Odpowiedź: b) Woda paruje z powierzchni całej tkaniny, nawet bez wrzenia.

Ilustracja · atom 1 · ~4 min

Parowanie

Parowanie przyspiesza, gdy rośnie temperatura, zwiększa się powierzchnia cieczy lub pojawia się ruch powietrza. W suchym i wietrznym powietrzu pranie schnie najszybciej.

Sprawdzenie · atom 1 · ~3 min

Pytanie do klasy

Mokre pranie wysycha w pokoju o temperaturze 20 °C. Co dzieje się z wodą?

Atom 2 z 3 · ~16 min

Wrzenie

Wrzenie to gwałtowne parowanie zachodzące w całej objętości cieczy. W cieczy tworzą się pęcherze pary, które rosną i wypływają na powierzchnię. Wrzenie zachodzi w określonej temperaturze, zależnej od ciśnienia.

Syk czajnika przed wrzeniem.
Makaron w schronisku górskim.
Alkohol etylowy wrze w około 78 °C, a woda w 100 °C.
Geografia: ciśnienie powietrza maleje wraz z wysokością, dlatego w La Paz, położonym na wysokości około 3600 m, woda wrze w temperaturze znacznie niższej niż nad morzem.

Notatki dla nauczyciela

16 min Wrzenie to gwałtowne parowanie zachodzące w całej objętości cieczy. W cieczy tworzą się pęcherze pary, które rosną i wypływają na powierzchnię. Wrzenie zachodzi w określonej temperaturze, zależnej od ciśnienia.

Na co uważać:

Ciśnienie zmienia temperaturę wrzenia. W górach ciśnienie jest niższe, więc woda wrze poniżej 100 °C — na wysokości 3000 m około 90 °C, a na szczycie Mount Everest około 70 °C.
Pamiętaj, że para wodna jest niewidoczna. Biała mgiełka nad garnkiem to już skroplone kropelki — wrócimy do tego w następnej sekcji.

Pytanie kontrolne: Woda w otwartym garnku wrze w 100 °C przy normalnym ciśnieniu. Co dzieje się podczas wrzenia?

Odpowiedź: c) Pęcherze pary tworzą się w całej objętości wody, także w środku.

Zestawienie · atom 2 · ~5 min

Wrzenie

Wrzenie to gwałtowne parowanie zachodzące w całej objętości cieczy. W cieczy tworzą się pęcherze pary, które rosną i wypływają na powierzchnię. Wrzenie zachodzi w określonej temperaturze, zależnej od ciśnienia.

Cecha	Parowanie	Wrzenie
gdzie zachodzi	z powierzchni cieczy	w całej objętości cieczy
temperatura	w każdej temperaturze	w określonej temperaturze
przykład	schnąca kałuża	gotująca się woda

Ilustracja · atom 2 · ~4 min

Wrzenie

Im niższe ciśnienie, tym niższa temperatura wrzenia. W górach woda wrze chłodniej, a w szybkowarze — goręcej niż w zwykłym garnku.

Sprawdzenie · atom 2 · ~3 min

Pytanie do klasy

Woda w otwartym garnku wrze w 100 °C przy normalnym ciśnieniu. Co dzieje się podczas wrzenia?

Atom 3 z 3 · ~12 min

Skraplanie, mgła i punkt rosy

Skraplanie to przejście gazu w ciecz. Zachodzi, gdy para się ochładza albo gdy rośnie ciśnienie. Skraplanie oddaje energię do otoczenia — dlatego para wodna o temperaturze 100 °C może poparzyć mocniej niż wrząca woda.

Parowanie zachodzi z powierzchni cieczy w każdej temperaturze. Przyspieszają je wyższa temperatura, większa powierzchnia, wiatr i suche powietrze.
Wrzenie zachodzi w całej objętości w określonej temperaturze. Woda wrze w 100 °C przy normalnym ciśnieniu; niższe ciśnienie obniża temperaturę wrzenia.
Skraplanie to przejście pary w ciecz. Para wodna jest niewidoczna, a mgła, rosa i kropelki na szybie to już skroplona woda.
Mgła powstaje, gdy powietrze przy ziemi ochładza się poniżej punktu rosy, a para skrapla się na drobnych cząstkach pyłu.

Zrób doświadczenie: zimna pokrywka i kropelki
Potrzebujesz: szklanki z zimną wodą, drugiej szklanki z gorącą wodą (pod opieką dorosłego), zimnej metalowej pokrywki lub spodka i kostki lodu.
1. Postaw szklankę z zimną wodą na stole i obserwuj jej zewnętrzne ścianki przez kilka minut.
2. Nad szklanką z gorącą wodą przytrzymaj zimną pokrywkę (możesz położyć na niej kostkę lodu).
3. Obserwuj, z której strony pokrywki pojawiają się kropelki.
Przewidź: Czy kropelki pojawią się na zewnętrznej szklance od razu? Po której stronie zimnej pokrywki skropli się woda? Zapisz przewidywania przed obserwacją.
Wyjaśnienie: Para wodna z powietrza i z gorącej wody ochładza się przy zimnych powierzchniach. Skrapla się na nich w kropelki, bo temperatura spada poniżej punktu rosy.

Notatki dla nauczyciela

12 min Skraplanie to przejście gazu w ciecz. Zachodzi, gdy para się ochładza albo gdy rośnie ciśnienie. Skraplanie oddaje energię do otoczenia — dlatego para wodna o temperaturze 100 °C może poparzyć mocniej niż wrząca woda.

Na co uważać:

Skraplanie to przejście gazu w ciecz. Zachodzi, gdy para się ochładza albo gdy rośnie ciśnienie. Skraplanie oddaje energię do otoczenia — dlatego para wodna o temperaturze 100 °C może…
2. Lustro w łazience po prysznicu. Gorąca woda wytwarza dużo pary, która osiada na chłodniejszym lustrze i skrapla się w drobne kropelki.

Pytanie kontrolne: Dlaczego zimna szklanka wyjęta z lodówki pokrywa się kropelkami wody?

Odpowiedź: b) Para wodna z powietrza skrapla się na zimnej powierzchni.

Ilustracja · atom 3 · ~4 min

Skraplanie, mgła i punkt rosy

Obieg wody: parowanie z mórz i lądów, unoszenie pary, skraplanie w chmurach, opad i spływ z powrotem do morza. Woda zmienia stan skupienia, ale nie znika.

Sprawdzenie · atom 3 · ~3 min

Pytanie do klasy

Dlaczego zimna szklanka wyjęta z lodówki pokrywa się kropelkami wody?

Zamknięcie · ~4 min

Co zabrać z lekcji

Pozostałe cząsteczki mają średnio mniej energii, więc ciecz się ochładza.
Ciśnienie zmienia temperaturę wrzenia.
Skraplanie to przejście gazu w ciecz.

Bilet wyjściowy: Nad gotującym się garnkiem widzisz białą mgiełkę. Czym ona jest?
Odpowiedź: a) Drobnymi kropelkami wody powstałymi ze skroplonej pary.