W budowie
Pomiń nawigację
Prezentacja modułu

Modele warstw: OSI i TCP/IP — kurs INF.02: Sieci lokalne

Moduł 02 kursu Sieci lokalne INF.02: siedem warstw OSI, cztery warstwy TCP/IP, zagnieżdżanie nagłówków, urządzenia i adresy w każdej warstwie. Tabele, rysunki.

  • 45 min
  • 25 slajdów
  • Notatki nauczyciela: N
  • Strona modułu: otwórz
Plan · 45 min

Co dziś robimy

  1. 3 minSiedem warstw i co w nich jest ARP działa na granicy warstw 2 i 3: rozwiązuje adres IP na adres MAC.
  2. 6 minCo dokładnie jest zapakowane w co Ramka jest jedyną jednostką, która ma stopkę — pole CRC do wykrycia błędów.
  3. 8 minModel TCP/IP i jego mapowanie na OSI Dziś mówi się o nim jako o „warstwach TCP/IP”, choć w wielu książkach rysuje się pięć — z…
  4. 6 minUrządzenia i adresy w każdej warstwie Kable na rysunku to warstwa 1 — jeśli tester nie pokazuje linku, dalsze sprawdzanie…
  5. 3 minCzym sprawdzisz daną warstwę teza, kod i pytanie kontrolne
  6. 4 minJak to wygląda na jednym zdarzeniu W drugą stronę wykonuje się dokładnie to samo w odwrotnej kolejności.
  7. 3 minJednostki danych PDU w kolejnych warstwach Ramka warstwy łącza danych kończy się polem kontrolnym FCS (wykorzystującym CRC), po…
  8. 4 minPola nagłówka IP: TTL i protokoły pomocnicze Adres IP nie wystarcza, żeby wysłać ramkę — trzeba znać adres fizyczny karty w tej samej…
  9. 4 minWarstwa prezentacji: format, kompresja, szyfrowanie kodowanie i konwersja formatów — uzgodnienie sposobu zapisu znaków (np. UTF-8), liczb i…
  10. 5 minPodsumowanie bilet wyjściowy i zadanie domowe
Zestawienie · atom 2 · ~2 min

Siedem warstw i co w nich jest

Model OSI rozdziela transport informacji na siedem niezależnych zadań. Każda warstwa robi jedną rzecz, korzysta z warstwy niżej i nie wie nic o warstwach wyżej.

#WarstwaCo robiJednostka i adresCo w niej pracuje
7Aplikacjiusługa widziana przez człowieka: strona, plik, pocztadane; URL, nagłówek HTTPHTTP, HTTPS, DNS, DHCP, SSH, SMTP, przeglądarka, poczta
6Prezentacjipostać danych: szyfrowanie, kompresja, kodowanie znakówdane; brak własnego adresuTLS (szyfrowanie w HTTPS), ASCII, UTF-8, JPEG
5Sesjiotwiera, utrzymuje i kończy rozmowę między procesamidane sesji; identyfikator sesjinegocjacja TLS, NetBIOS, RPC
4Transportowadzieli strumień na kawałki i mówi, co zgubionesegment (TCP), datagram (UDP); port 0–65535TCP, UDP; na porcie 80 HTTP, 443 HTTPS, 53 DNS, 22 SSH
3Sieciowaadres logiczny i wybór drogipakiet; adres IP, maska, bramaIPv4, IPv6, ICMP (ping), router
2Łącza danychramka, adres fizyczny, kontrola dostępu do mediumramka; adres MAC — 48 bitówEthernet, Wi-Fi 802.11, PPP, ARP, switch, punkt dostępowy
1Fizycznabity jako sygnał na przewodziebity; brak adresukabel, RJ-45, światłowód, hub, wzmacniacz repeater
Sprawdzenie · atom 2 · ~1 min

Pytanie do klasy

Ile bitów ma adres MAC karty sieciowej?

Atom 3 z 10 · ~6 min

Co dokładnie jest zapakowane w co

Podróż w dół stosu to dokładanie kolejnych nagłówków. Dane z aplikacji dostają nagłówek warstwy transportowej i stają się segmentem; segment dostaje nagłówek warstwy sieciowej i staje się pakietem; pakiet dostaje nagłówek i stopkę warstwy…

  • Ramka jest jedyną jednostką, która ma stopkę — pole CRC do wykrycia błędów.
  • Dlatego kabel, na którym bit się zepsuje, psuje całą ramkę, ale nie psuje reszty pakietu: odbiorca wykrywa błąd polem FCS/CRC i zwykle odrzuca uszkodzoną ramkę.
  • W drodze powrotnej nagłówki są ścinane w tej samej kolejności.
  • Ethernet nie gwarantuje automatycznej retransmisji — ponowienia może podjąć się wyższa warstwa (np.
Ilustracja · atom 3 · ~2 min

Co dokładnie jest zapakowane w co

Zagniezdzanie naglowkow
Zagniezdzanie naglowkow
Sprawdzenie · atom 3 · ~1 min

Pytanie do klasy

Segment po dodaniu nagłówka warstwy sieciowej staje się:

Atom 4 z 10 · ~8 min

Model TCP/IP i jego mapowanie na OSI

Model OSI powstał jako podręcznikowa lista zadań i ma siedem warstw. Internet zbudowano według prostszej, czterowarstwowej architektury, opisanej w dokumencie RFC 1122.

  • Dziś mówi się o nim jako o „warstwach TCP/IP”, choć w wielu książkach rysuje się pięć — z warstwą fizyczną odłączoną od warstwy łącza.
  • W praktyce konfiguracyjnej TCP/IP jest wygodniejszy, bo tam naprawdę pracujemy: ustawiamy adres IP (internet), maskę i bramę, projektujemy podsieci (internet), a kablami…
  • Warstwy 5, 6 i 7 osobno rozbiera się wtedy, gdy awaria dotyczy aplikacji — na przykład „HTTP działa, HTTPS nie”.
Zestawienie · atom 4 · ~2 min

Model TCP/IP i jego mapowanie na OSI

Model OSI powstał jako podręcznikowa lista zadań i ma siedem warstw. Internet zbudowano według prostszej, czterowarstwowej architektury, opisanej w dokumencie RFC 1122.

Warstwa TCP/IPWarstwy OSIJednostkaPrzykłady
Aplikacji7 + 6 + 5daneHTTP, DNS, DHCP, SSH, TLS
Transportu4segment, datagramTCP, UDP
Internetu3pakietIPv4, IPv6, ICMP
Dostępu do sieci2 + 1ramka, bityEthernet, Wi-Fi, PPP, ARP
Ilustracja · atom 4 · ~2 min

Model TCP/IP i jego mapowanie na OSI

Mapowanie
Mapowanie
Sprawdzenie · atom 4 · ~1 min

Pytanie do klasy

W jakim dokumencie opisano czterowarstwową architekturę TCP/IP?

Atom 5 z 10 · ~6 min

Urządzenia i adresy w każdej warstwie

Najprostszy test: jeśli urządzenie „widzi” adresy MAC, działa w warstwie łącza danych; jeśli widzi adresy IP — w sieciowej; jeśli widzi porty i nazwy usług — w warstwie transportowej i wyżej.

  • Kable na rysunku to warstwa 1 — jeśli tester nie pokazuje linku, dalsze sprawdzanie adresów nie ma sensu.
  • Zauważ też, że warstwa transportowa nie ma typowego urządzenia: pracują w niej komputery, routery i zapory, ale żaden z nich nie jest „transportem”.
Ilustracja · atom 5 · ~2 min

Urządzenia i adresy w każdej warstwie

Urzadzenia na wysokosci warstw OSI
Urzadzenia na wysokosci warstw OSI
Sprawdzenie · atom 5 · ~1 min

Pytanie do klasy

Które urządzenia pracują w warstwie łącza danych?

Zestawienie · atom 6 · ~2 min

Czym sprawdzisz daną warstwę

WarstwaNarzędzieCo ci powie
1 — fizycznatester kabla, diody portuczy sygnał w ogóle dochodzi; wynik „brak linku” kończy diagnostykę
2 — łącza danychtablica MAC/CAM, diody portu, Wiresharkczy ramka trafiła do właściwego portu, czy nie ma kolizji
3 — sieciowaping, tracert / traceroute, arp -aczy adres docelowy odpowiada, gdzie ruch się gubi, jakie IP ma adres MAC w pamięci ARP
4 — transportowatelnet na porcie, netstatczy usługa nasłuchuje na tym porcie i czy jest osiągalna z zewnątrz
7 — aplikacjinslookup, przeglądarka, curlczy DNS zamienia nazwę na adres i czy sama usługa odpowiada
Sprawdzenie · atom 6 · ~1 min

Pytanie do klasy

Za pomocą czego sprawdzisz warstwę sieciową?

Atom 7 z 10 · ~4 min

Jak to wygląda na jednym zdarzeniu

Otwierasz stronę przez adres 192.168.10.20 . Przeglądarka (7) prosi o połączenie z serwerem.

  • W drugą stronę wykonuje się dokładnie to samo w odwrotnej kolejności.
  • Router pomiędzy sieciami nie przenosi ze sobą adresów MAC — odbiera ramkę, zdejmuje jej nagłówek, podejmuje decyzję o trasie na podstawie adresu IP i pakiet wkłada w…
  • Adresy w ramce zależą więc od tego, gdzie akurat patrzymy .
  • Ten sam pakiet ma dziesiąć różnych adresów MAC po drodze i jeden adres IP — dlatego kwestia „jaki jest adres MAC pakietu” nie ma odpowiedzi bez podania punktu obserwacji.
Sprawdzenie · atom 7 · ~1 min

Pytanie do klasy

Który port wybiera TCP przy otwieraniu strony przez HTTPS?

Zestawienie · atom 8 · ~2 min

Jednostki danych PDU w kolejnych warstwach

Każda warstwa modelu ISO/OSI opakowuje dane i nadaje im własną nazwę — to właśnie PDU ( Protocol Data Unit , jednostka danych protokołu).

WarstwaNazwa PDU
1 — fizycznabity (strumień bitów)
2 — łącza danychramka (frame)
3 — sieciowapakiet (packet)
4 — transportowasegment (TCP) lub datagram (UDP)
5–7 — sesji, prezentacji, aplikacjidane (data)
Sprawdzenie · atom 8 · ~1 min

Pytanie do klasy

Które zestawienie warstwy i nazwy PDU jest poprawne?

Atom 9 z 10 · ~4 min

Pola nagłówka IP: TTL i protokoły pomocnicze

Pakiet warstwy sieciowej (IP) niesie w nagłówku pole TTL ( Time to Live ) — licznik przeskoków. Każdy router odejmuje od niego jeden; gdy spadnie do zera, pakiet jest odrzucany.

  • Adres IP nie wystarcza, żeby wysłać ramkę — trzeba znać adres fizyczny karty w tej samej sieci.
  • Tłumaczy go ARP ( Address Resolution Protocol ): pyta rozgłoszeniowo „kto ma adres IP x?”, a właściciel odpowiada swoim adresem MAC.
  • Z kolei nazwy zamienia na adresy DNS , a komunikaty o błędach i diagnostykę (np.
  • odpowiedzi na ping ) przenosi ICMP .
Sprawdzenie · atom 9 · ~1 min

Pytanie do klasy

Co robi każdy router z polem TTL pakietu?

Atom 10 z 10 · ~4 min

Warstwa prezentacji: format, kompresja, szyfrowanie

Warstwa 6 modelu ISO/OSI (prezentacji) zajmuje się tym, żeby dane wysłane przez jedną aplikację były zrozumiałe dla drugiej — niezależnie od tego, jak zapisuje je system. Trzy jej zadania najczęściej pojawiają się w pytaniach:

  • kodowanie i konwersja formatów — uzgodnienie sposobu zapisu znaków (np. UTF-8), liczb i obrazów między systemami;
  • kompresja — zmniejszenie ilości przesyłanych danych (np. gzip);
  • szyfrowanie — ochrona treści, którą zajmuje się TLS (nowsza wersja protokołu SSL ). To on odpowiada za „kłódkę” przy adresie HTTPS: przeglądarka i serwer uzgadniają…
  • Warto odróżnić dwie rzeczy: HTTPS to HTTP przesyłany przez TLS, a SSH to osobny protokół zdalnego dostępu, który szyfruje całą sesję terminala.
Sprawdzenie · atom 10 · ~1 min

Pytanie do klasy

Które zadania należą do warstwy prezentacji?

Zamknięcie · ~2 min

Co zabrać z lekcji

  • Atom 01
  • Uwaga o ARP.
  • Ramka jest jedyną jednostką, która ma stopkę — pole CRC do wykrycia błędów.
  • Dziś mówi się o nim jako o „warstwach TCP/IP”, choć w wielu książkach rysuje się pięć — z warstwą fizyczną odłączoną od warstwy łącza.
Bilet wyjściowy: Czym różni się HTTPS od SSH?
Odpowiedź: c) HTTPS to HTTP przez TLS, a SSH to szyfrowana sesja terminala