Diagnostyka sieci, narzędzia i usługi serwerowe — kurs INF.02: Sieci lokalne
Moduł 10 kursu Sieci lokalne INF.02: diagnostyka od objawu do przyczyny (APIPA, blokada ICMP w zaporze Windows), polecenia diagnostyczne Windows kontra Linux, role serwera (DHCP z opcjami 003 i 006, strefy i rekordy DNS, udziały SMB i uprawnienia NTFS) oraz modernizacja i kosztorysowanie sieci. Tabele.
- 45 min
- 12 slajdów
- Notatki nauczyciela: N
- Strona modułu: otwórz
Co dziś robimy
- 8 minOd objawu do przyczyny (diagnostyka od dołu) teza, kod i pytanie kontrolne
- 8 minPolecenia diagnostyczne: Windows kontra Linux teza, kod i pytanie kontrolne
- 14 minUsługi na serwerze w arkuszu INF.02 (DHCP, DNS, SMB) Zakres (Scope): podajesz początkowy i końcowy adres IP oraz maskę podsieci zgodnie z…
- 9 minModernizacja i kosztorysowanie sieci Kabel instalacyjny (drut / solid) kontra krosowy (linka / stranded): w ściany, korytka i…
- 5 minPodsumowanie bilet wyjściowy i zadanie domowe
Od objawu do przyczyny (diagnostyka od dołu)
Zgadywanie przyczyny awarii od końca marnuje czas egzaminacyjny. Zawsze sprawdzaj sieć od warstwy fizycznej w górę stosu:
| Objaw | Pierwszy podejrzany | Co sprawdzasz i czym naprawiasz |
|---|---|---|
| Brak linku (czerwony krzyżyk, ciemne diody portu) | kabel, wtyk RJ-45, wyłączony port | tester okablowania, zamiana patchcordu, no shutdown / Enable na porcie switcha lub routera |
| Adres 169.254.x.x (maska 255.255.0.0) | brak kontaktu z serwerem DHCP (APIPA) | system sam nadał sobie adres awaryjny; sprawdź czy działa usługa DHCP, czy port switcha ma właściwy VLAN i PVID |
| Link jest, brama nie odpowiada na ping | zły adres/maska hosta, zły VLAN, zapora | ipconfig / ip a (czy host i brama są w tej samej podsieci?), ustawienia Untagged/PVID na switchu |
| Ping w LAN działa tylko w jedną stronę | Zapora systemu Windows (Firewall) | domyślnie Windows blokuje przychodzące żądania echa ICMP — włącz regułę Udostępnianie plików i drukarek (żądanie echa — ICMPv4) Wyłączenie całej zapory to ryzykowny skrót — jeśli już, to tylko na czas testu, w kontrolowanym środowisku i zaraz ją włącz z powrotem. |
| Brama odpowiada, internet / druga sieć nie | brak trasy, błędna brama, problem z routingiem, brak wymaganego NAT/PAT albo blokada zapory | tracert / traceroute (zobacz, na którym routerze pakiet utknął), sprawdź bramę domyślną na kliencie i maskaradę na routerze |
| Ping po IP działa, po nazwie domeny nie | usługa DNS | nslookup, sprawdź adres serwera DNS we właściwościach karty sieciowej lub w opcji 006 serwera DHCP |
| Komunikat o konflikcie adresów IP | dwa urządzenia mają ten sam adres IP | statyczny adres serwera/drukarki wszedł w pulę rozdań DHCP; przenieś statyczne IP poza pulę lub dodaj wykluczenie |
Pytanie do klasy
Stacja robocza otrzymała adres 169.254.10.5 z maską 255.255.0.0. Co to oznacza?
Poprawna: b) Adres 169.254.x.x to APIPA, nadawany lokalnie wtedy, gdy klient nie uzyska dzierżawy z serwera DHCP.
Polecenia diagnostyczne: Windows kontra Linux
Na części pisemnej CKE regularnie pyta o dopasowanie polecenia i jego przełącznika do konkretnego systemu operacyjnego. W Linuksie starsze narzędzia z pakietu net-tools ( ifconfig , route , netstat ) są wypierane przez…
| Zadanie diagnostyczne | Windows (CMD / PowerShell) | Linux (Terminal) |
|---|---|---|
| Podgląd adresów IP i masek | ipconfig |
ip a (ip addr) lub ifconfig |
| Pełna konfiguracja (z MAC, DHCP i DNS) | ipconfig /all |
ip a + resolvectl status (lub cat /etc/resolv.conf) |
| Zwolnienie i pobranie nowego adresu z DHCP | ipconfig /releaseipconfig /renew |
dhclient -r (zwolnienie)dhclient (pobranie) |
| Wyczyszczenie pamięci podręcznej DNS | ipconfig /flushdns |
resolvectl flush-caches |
| Test łączności (ciągły / określona liczba pakietów) | ping -t 192.168.1.1 (ciągły)ping -n 4 192.168.1.1 (4 pakiety) |
ping 192.168.1.1 (ciągły domyślnie)ping -c 4 192.168.1.1 (4 pakiety) |
| Śledzenie trasy pakietu (kolejne routery) | tracert (lub pathping) |
traceroute lub tracepath |
| Tablica routingu (brama domyślna i trasy) | route print (lub netstat -r) |
ip r (ip route) lub route -n |
| Tablica ARP (mapowanie IP ↔ MAC) | arp -a |
ip neigh (lub arp -a) |
| Aktywne połączenia i otwarte porty | netstat -ano |
ss -tuln (lub netstat -tuln) |
| Odpytanie serwera DNS o nazwę / rekord | nslookup nazwa.pl |
nslookup nazwa.pl, dig nazwa.pl lub host |
Pytanie do klasy
Które polecenie w Linuksie pozwala sprawdzić, które porty TCP i UDP są w stanie nasłuchiwania?
Poprawna: c) Polecenie ss z opcjami -tuln wyświetla gniazda TCP i UDP w stanie nasłuchiwania.
Usługi na serwerze w arkuszu INF.02 (DHCP, DNS, SMB)
Na egzaminie praktycznym obok sprzętu sieciowego konfigurujesz serwer (najczęściej Windows Server, rzadziej Linux). Oto trzy usługi, które pojawiają się w niemal każdym zestawie zadań:
- Zakres (Scope): podajesz początkowy i końcowy adres IP oraz maskę podsieci zgodnie z tabelą w arkuszu.
- Wykluczenia (Exclusions): adresy wewnątrz zakresu, których serwer nie może nikomu przydzielić (np. gdy pula ma być od .1 do .100 , a brama ma .1 i serwer .2 ).
- Rezerwacje (Reservations): przypisanie stałego adresu IP do konkretnego adresu fizycznego MAC karty sieciowej klienta (w Windowsie sprawdzisz go przez ipconfig /all jako…
- Opcje zakresu (Scope Options): na egzaminie zawsze sprawdzają dwa numery opcji: Opcja 003 Router — adres IP bramy domyślnej przekazywany klientom.
Usługi na serwerze w arkuszu INF.02 (DHCP, DNS, SMB)
Na egzaminie praktycznym obok sprzętu sieciowego konfigurujesz serwer (najczęściej Windows Server, rzadziej Linux). Oto trzy usługi, które pojawiają się w niemal każdym zestawie zadań:
| Rekord | Co robi | Przykład z arkusza |
|---|---|---|
| A (Host) | mapuje nazwę hosta na 32-bitowy adres IPv4 | serwer.firma.local → 192.168.10.2 |
| AAAA | mapuje nazwę hosta na 128-bitowy adres IPv6 | serwer.firma.local → 2001:db8::2 |
| CNAME (Alias) | tworzy alias (drugą nazwę) wskazujący na inną nazwę domenową | www.firma.local → wskazuje na serwer.firma.local |
| MX (Mail Exchanger) | wskazuje serwer poczty elektronicznej dla domeny (posiada priorytet) | poczta dla @firma.local → poczta.firma.local |
| PTR (Pointer) | rekord odwrotny (w strefie wstecznego wyszukiwania): mapuje adres IP na nazwę | 192.168.10.2 → serwer.firma.local |
| NS (Name Server) | wskazuje autorytatywny serwer nazw dla danej strefy | ns1.firma.local |
Pytanie do klasy
Drukarka sieciowa ma zawsze otrzymywać ten sam adres 192.168.10.50, a serwer ma rozpoznawać ją po adresie fizycznym. Co skonfigurować?
Poprawna: b) Rezerwacja wiąże stały adres IP z adresem MAC, więc drukarka zawsze otrzyma ten sam adres.
Modernizacja i kosztorysowanie sieci
W zadaniach projektowych i kosztorysowych (zarówno na pisemnym, jak i w dokumentacji na praktycznym) pamiętaj o czterech żelaznych regułach doboru sprzętu:
- Kabel instalacyjny (drut / solid) kontra krosowy (linka / stranded): w ściany, korytka i pod tynk (od patchpanela do gniazda abonenckiego) kładziesz wyłącznie drut…
- Zapas kabla w kosztorysie: licząc długość skrętki potrzebnej do okablowania budynku, do sumy wymiarów z rzutu architektonicznego zawsze dolicz zapas montażowy (zwykle…
- Dobór portów przełącznika: zawsze dobieraj przełącznik z zapasem portów (np. dla 20 komputerów, 2 drukarek i 1 routera to już 23 porty — switch 24-portowy jest na styk…
- Rozbudowa o Wi-Fi gościnne: nigdy nie wpuszczaj gości bezpośrednio do firmowego LAN-u. Tworzysz na AP osobny SSID przypisany do osobnego VLAN-u gościnnego , a na zaporze…
Pytanie do klasy
Co należy położyć w ścianie od patchpanela do gniazda abonenckiego?
Poprawna: d) Kabel instalacyjny ma żyły z drutu, które mniej tłumią sygnał i są przeznaczone do stałego montażu.
Co zabrać z lekcji
- Zgadywanie przyczyny awarii od końca marnuje czas egzaminacyjny.
- Polecenia diagnostyczne: Windows kontra Linux
- Zakres (Scope): podajesz początkowy i końcowy adres IP oraz maskę podsieci zgodnie z tabelą w arkuszu.
- W zadaniach projektowych i kosztorysowych (zarówno na pisemnym, jak i w dokumentacji na praktycznym) pamiętaj o czterech żelaznych regułach doboru sprzętu:
Odpowiedź: c) Osobny SSID w VLAN gościnnym i blokada ruchu do LAN firmy