MODUŁ 03

Media, normy i montaż okablowania

PPrezentacja dla nauczyciela

Egzamin praktyczny zaczyna się od fizyki: skrętka, wtyk, gniazdo, pomiar. Zła kolejność żył to najtańszy sposób na oblanie pomiarów.

Kabel koncentryczny — wspólna żyła w ekranie

Normy: 10BASE5 (gruby ethernet, odcinek do 500 m) i 10BASE2 (cienki, do 185 m) — obie 10 Mb/s po impedancji 50 Ω. Złącza BNC, trójniki T i terminatory 50 Ω na końcach. To medium magistrali z modułu 1.

Złącze BNC do kabla koncentrycznego (fot. Jonas Bergsten, domena publiczna)

Dziś: telewizja kablowa i monitoring (75 Ω, inne złącza), w LAN-ie wyparty przez skrętkę. Na egzaminie wraca w pytaniach o terminatory i o to, dlaczego przerwanie kabla dzieli sieć.

1. Jaką maksymalną długość mają odcinki 10BASE5 i 10BASE2?

10BASE5 do 500 metrów, a 10BASE2 do 185 metrów 10BASE5 do 185 metrów, a 10BASE2 do 500 metrów 10BASE5 do 250 metrów, a 10BASE2 do 100 metrów 10BASE5 do 100 metrów, a 10BASE2 do 250 metrów

2. Jakie złącza i elementy występują na końcach magistrali koncentrycznej?

złącza RJ-45 z krótkimi patchcordami i keystone złącza IDC wciskane nożem krosowniczym typu LSA złącza BNC, trójniki T i terminatory 50 omów złącza LC ze spawanym rdzeniem światłowodu

3. Do czego stosuje się dziś kabel koncentryczny i jaka jest jego impedancja?

w sieciach LAN i telefonii wewnętrznej, przy impedancji 75 omów w szafach RACK i serwerowniach, przy impedancji 50 omów w telewizji kablowej i monitoringu, przy impedancji 100 omów w telewizji kablowej i monitoringu, przy impedancji 75 omów

Skrętka — cztery pary znoszące zakłócenia

Normy: TIA/EIA-568 (kolejność żył T568A/B z tabeli niżej), kategorie: Cat5e (1 Gb/s, 100 MHz), Cat6 (10 Gb/s do 55 m, 250 MHz), Cat6A (10 Gb/s na 100 m, 500 MHz). Oznaczenia ekranu: U/UTP (bez ekranu), F/UTP (folia na całości), S/FTP (oplot + folie na parach).

Limit kanału transmisyjnego: 100 m (90 m kabla instalacyjnego + 10 m patchcordów). Zasilanie po kablu: PoE 802.3af/at/bt — switch zasila kamerę albo punkt dostępowy.

Rozpleciona skrętka — widać skręcenie par (fot. Johan Braeken, CC BY 3.0)

Kolejność	T568B (najczęstszy)	T568A
1	biało-pomarańczowy	biało-zielony
2	pomarańczowy	zielony
3	biało-zielony	biało-pomarańczowy
4	niebieski	niebieski
5	biało-niebieski	biało-niebieski
6	zielony	pomarańczowy
7	biało-brązowy	biało-brązowy
8	brązowy	brązowy

Zasada jednego standardu. Obie końcówki tego samego kabla w jednej normie (zwykle T568B). Kabel krosowy (crossover) to dziś ciekawostka — nowoczesne porty same wykrywają typ połączenia (Auto-MDIX).

4. Jak dzieli się limit 100 m kanału transmisyjnego dla skrętki?

80 metrów kabla instalacyjnego plus 20 metrów patchcordów 90 metrów kabla instalacyjnego i 10 metrów patchcordów 70 metrów kabla instalacyjnego i 30 metrów patchcordów 100 metrów kabla instalacyjnego bez żadnych patchcordów

5. Jakie parametry przypisano kategorii Cat5e?

10 Gb/s do 55 metrów przy częstotliwości 250 MHz 10 Gb/s do 100 metrów przy częstotliwości 500 MHz 1 Gb/s do 100 metrów przy częstotliwości 100 MHz 1 Gb/s do 55 metrów przy częstotliwości 100 MHz

6. Jak prawidłowo opisuje się ekranowanie skrętki F/UTP i S/FTP?

F/UTP to folia na całym kablu, a S/FTP to oplot i folie na parach F/UTP to oplot tylko na parach, a S/FTP to folia na całym kablu F/UTP to brak ekranu, a S/FTP to tylko folia na całym kablu F/UTP to folia tylko na parach, a S/FTP to brak jakiegokolwiek ekranu

Narzędzia i pomiary

Zaciskarka do wtyków RJ-45, nóż uderzeniowy (krona) do gniazd i patchpaneli, ściągacz izolacji. Tester pokazuje mapę żył (ciągłość i kolejność), a certyfikator mierzy parametry łącza: tłumienie, przesłuchy (NEXT), długość.

Pomiar robisz po montażu, przed oddaniem — wynik wpisujesz do protokołu.

Narzędzia: ściągacz, tester, nóż LSA i zaciskarka (fot. heimnetzwerke.net, CC BY 4.0)

7. Do czego służy nóż uderzeniowy, nazywany też kroną?

do zdejmowania izolacji z żył przed zarobieniem wtyku RJ-45 do zaciskania wtyków RJ-45 na końcach kabla instalacyjnego do wciskania żył w gniazda sieciowe oraz patch panel IDC do pomiaru ciągłości żył oraz wykrywania zwarć w kablu

8. Które parametry mierzy certyfikator, a prosty tester ich nie sprawdza?

mapę żył oraz ich ciągłość i kolejność we wtyku tłumienie, przesłuchy NEXT oraz długość łącza napięcie zasilania PoE na porcie przełącznika prędkość transmisji danych w sieci lokalnej

9. Kiedy wykonuje się pomiar i co robi się z jego wynikiem?

przed montażem wynik wpisuje się też do protokołu w trakcie montażu wynik wysyła się do operatora po zakończeniu montażu wynik wpisuje się do zeszytu uwag po zakończeniu montażu wynik wpisuje się do protokołu

Światłowód — światło zamiast prądu

Normy: jednomodowy OS2 (rdzeń 9/125 µm, fale 1310/1550 nm, kilometry — między budynkami i do operatora) oraz wielomodowy OM3/OM4 (50/125 µm, 850 nm, setki metrów — serwerownia, kampus). Ethernet: 1000BASE-SX (wielomodowy) / LX (jednomodowy), 10GBASE-SR / LR.

Złącza: LC (małe, najczęstsze), SC, ST. Łączenie: spawanie (trwałe, małe tłumienie) albo złącza mechaniczne i pigtaile w przełącznicach.

Włókno wielomodowe OM4 (fot. Christophe Finot, CC BY-SA 3.0)

Światłowód w jednym zdaniu. Większe odległości i odporność na zakłócenia niż skrętka, ale droższy montaż i wrażliwość na zgięcia (promień gięcia z karty katalogowej). W LAN-ie łączy budynki i piętra — do biurek prowadzi skrętka.

10. Jakie parametry ma światłowód wielomodowy OM3/OM4?

rdzeń 9/125 µm, fale 1310/1550 nm, zasięg kilometrów rdzeń 50/125 µm, fale 850 nm, zasięg setek metrów rdzeń 50/125 µm, fale 850 nm, zasięg kilometrów rdzeń 9/125 µm, fale 850 nm, zasięg setek metrów

11. Które złącze światłowodowe ma najmniejszą obudowę?

LC, małe złącze najczęściej stosowane w instalacjach SC, kwadratowe złącze wsuwane prosto do gniazda ST, okrągłe złącze z bagnetem działającym jak wtyk BNC FC, metalowe złącze wkręcane na gwint w przemyśle

12. Jak łączy się na stałe włókna światłowodowe?

przez lutowanie, które daje dużą odporność na zgięcia przez zaciskanie w złączach typu IDC przy panelu przez skręcanie par i zakładanie terminatorów 50 omów przez spawanie, które daje trwałe i małe tłumienie

Bluetooth — kabel zastąpiony na metry

Normy: IEEE 802.15.1 (sieć osobista PAN), pasmo 2,4 GHz jak Wi-Fi. Klasa 2 (telefony, słuchawki): do ~10 m; klasa 1: do ~100 m.

Wersje 5.x i BLE (energooszczędny — opaski, czujniki). Parowanie z PIN-em albo potwierdzeniem — „otwarta widoczność” tylko na czas parowania.

Słuchawka Bluetooth — sieć osobista PAN (fot. Ed g2s, CC BY-SA 3.0)

13. Jaką normę i pasmo przypisano Bluetooth?

IEEE 802.11 oraz pasmo 5 GHz, jak w sieciach WLAN IEEE 802.3af oraz pasmo 2,4 GHz w sieci PAN IEEE 802.11i oraz pasmo 5 GHz w sieci WLAN IEEE 802.15.1 oraz pasmo 2,4 GHz, jak Wi-Fi

14. Jaki zasięg ma klasa 2 Bluetooth (telefony, słuchawki)?

do około 100 metrów do około 30 metrów do około 10 metrów do około 3 metrów

15. Czym charakteryzuje się tryb BLE i kiedy urządzenie Bluetooth jest widoczne?

oszczędza energię i jest widoczne tylko przez czas parowania oszczędza energię i jest widoczne stale po pierwszym parowaniu zużywa energię i jest widoczne tylko przez czas parowania zużywa dużo energii i jest widoczne stale po pierwszym parowaniu

Wi-Fi — LAN bez kabla

Normy: rodzina IEEE 802.11. Najważniejsze: b (2,4 GHz, 11 Mb/s), g (2,4 GHz, 54 Mb/s), n (2,4 i 5 GHz, do 600 Mb/s), ac / Wi-Fi 5 (5 GHz, do ~7 Gb/s), ax / Wi-Fi 6 (2,4 i 5 GHz, do ~9,6 Gb/s).

Przepustowości z tabel to maksima teoretyczne — realnie licz połowę albo mniej. Kanały 2,4 GHz: tylko 1/6/11 się nie nakładają. Bezpieczeństwo: WPA2 (802.11i), WPA3; WEP złamany, WPS z PIN-em wyłączasz.

Router Wi-Fi z antenami zewnętrznymi (fot. Evan Amos, domena publiczna)

Szerzej o Wi-Fi jest w module 10 (monitoring, kanały, VPN). Tu zapamiętaj tabelę standardów — to pytanie pisemne jak się patrzy.

16. Które kanały w paśmie 2,4 GHz nie nakładają się na siebie?

kanały 1, 5 oraz 9 kanały 1, 6 oraz 11 kanały 2, 4 oraz 8 kanały 3, 7 oraz 13

17. Jaki standard odpowiada oznaczeniu Wi-Fi 6?

802.11ac, czyli Wi-Fi 5 pracujące w paśmie 5 GHz 802.11n, czyli standard pracujący w 2,4 i 5 GHz 802.11g, czyli starszy standard pracujący w 2,4 GHz 802.11ax, czyli standard w pasmach 2,4 i 5 GHz

18. Które z wymienionych zabezpieczeń szyfrowania uznaje się za złamane?

WEP, którego nie stosuje się już w nowych sieciach WPA2 oparte na normie 802.11i, wciąż zalecane WPA3 jako najnowszy i bezpieczny standard szyfrowania WPS z PIN-em, który trzeba bezwzględnie wyłączyć

Inne media — jednym zdaniem każde

Podczerwień IrDA: centymetry, zasięg wzroku (piloty, stare drukarki) — tania, ale wymaga „widzenia się” urządzeń. FSO (laser w wolnej przestrzeni): most optyczny między budynkami na setki metrów bez kabla, ale mgła i drgania budynku go kładą.

Łączność komórkowa (LTE/5G): WAN przez modem w routerze — backup łącza albo filia bez kabla; limity danych z abonamentu.

Na egzaminie. Medium dobierasz do dystansu i zakłóceń: biurko — skrętka Cat6, budynek–budynek — światłowód jednomodowy, sala bez kabli — Wi-Fi 5 GHz, słuchawki — Bluetooth. I pytanie odwrotne: „dlaczego tu nie skrętka” (za daleko, za dużo zakłóceń od maszyn).

19. Które zjawiska potrafią przerwać działanie łącza FSO (laser w wolnej przestrzeni)?

mały zasięg ograniczony do kilku centymetrów konieczność zachowania wzrokowego kontaktu urządzeń wysoka cena kabla i trudny montaż w budynkach mgła oraz drgania budynku potrafiące je zerwać

20. Czym różni się sposób działania IrDA od FSO?

IrDA na setki metrów, a FSO tylko na kilka centymetrów IrDA na centymetry, a FSO na setki metrów, wrażliwe na mgłę IrDA na kilometry, a FSO całkowicie odporne na mgłę IrDA na centymetry, a FSO na kilometry bez ograniczeń

21. Jakie medium stosuje się do połączenia budynku z budynkiem?

światłowód jednomodowy, gdy odległość jest duża skrętkę kategorii Cat6 prowadzoną między budynkami Wi-Fi 5 GHz pracujące na zewnątrz obu budynków Bluetooth klasy 1 pracujący między dwoma budynkami

Światłowody jednomodowe i wielomodowe

Kable światłowodowe dzielimy na dwa rodzaje, różniące się średnicą rdzenia i sposobem rozchodzenia się światła:

MMF (multimode fiber, światłowód wielomodowy) — rdzeń ok. 50 lub 62,5 µm. Światło biegnie wieloma modami, co powoduje rozmywanie impulsu (dyspersję modową). Źródłem światła są zwykle tanie diody LED. Zasięg: kilkaset metrów, stosowany w budynkach.
SMF (single-mode fiber, światłowód jednomodowy) — rdzeń ok. 9 µm. Biegnie tylko jeden mod, więc nie ma dyspersji modowej; źródłem jest laser. Zasięg: dziesiątki kilometrów bez regeneracji — to rozwiązanie do łączenia budynków.

22. Jaką średnicę rdzenia ma światłowód wielomodowy MMF?

około 9 µm, jak w światłowodzie jednomodowym około 30 µm, co daje tylko jeden mod światła około 100 µm, co daje dwa mody światła około 50 lub 62,5 µm, co daje wiele modów

23. Jakie źródło światła i jaki zasięg ma światłowód jednomodowy SMF?

laser oraz zasięg dziesiątek kilometrów bez regeneracji tanie diody LED oraz zasięg kilkuset metrów w jednym budynku laser oraz zasięg kilkuset metrów w jednym budynku diody LED oraz zasięg kilku kilometrów bez regeneracji

24. Które zjawisko jest charakterystyczne dla światłowodu wielomodowego i ogranicza jego zasięg?

dyspersja modowa rozmywająca impuls świetlny całkowity brak rozmycia impulsu świetlnego rozpraszanie Rayleigha w reflektometrze OTDR powrót echa od niedopasowania impedancji toru

Pomiary okablowania: parametry i przyrządy

Certyfikacja toru miedzianego sprawdza między innymi przesłuchy. NEXT (Near-End Crosstalk) to przesłuch mierzony na tym samym końcu kabla, z którego nadajemy, a FEXT (Far-End Crosstalk) — na przeciwnym końcu.

Im wyższa wartość w decybelach, tym lepiej, bo oznacza mniejszy przesłuch. Typowe przyczyny zbyt niskiego NEXT to rozplecenie par przed wtykiem i złe zarobienie złącza.

Przyrządy pomiarowe, o które pytają arkusze:

tester okablowania (certyfikator) — mierzy NEXT/FEXT, tłumienność, długość, mapę połączeń;
TDR (reflektometr impulsowy) — wysyła impuls w kabel miedziany i po odbiciu znajduje miejsce przerwy lub zwarcia;
OTDR (reflektometr optyczny) — to samo dla światłowodu; wykorzystuje rozpraszanie Rayleigha, pokazuje tłumienność i miejsca uszkodzeń na całej długości włókna;
VFL (visual fault locator, „laserowy wskaźnik”) — czerwone światło, którym sprawdza się, czy włókno nie jest złamane i czy polaryzacja jest zgodna.

25. Na którym końcu kabla mierzy się NEXT, a na którym FEXT?

NEXT na przeciwnym końcu od nadawania, a FEXT na końcu nadawania NEXT na końcu, z którego nadajemy, a FEXT na przeciwnym końcu NEXT na obu końcach naraz, a FEXT tylko na końcu nadawania NEXT na przeciwnym końcu, a FEXT również na przeciwnym końcu

26. Do czego służy przyrząd VFL?

do pomiaru tłumienności włókna metodą rozpraszania Rayleigha do wskazania miejsca zwarcia w kablu miedzianym krótkim impulsem do kontroli złamania światłowodu i zgodności jego polaryzacji do sprawdzenia mapy żył oraz kolejności pinów we wtyku RJ-45

27. Co powoduje zbyt niski poziom NEXT?

rozplecenie par przed wtykiem oraz złe zarobienie złącza zbyt duża liczba patchcordów podłączonych do tego panelu użycie kabla ekranowanego w instalacji przemysłowej zbyt niska impedancja falowa kabla miedzianego toru

Złącza IDC, patch panel i szafa RACK

Na ścianie lub w szafie kable nie są zarabiane we wtyki, tylko wciskane w złącza IDC (Insulation Displacement Connector, złącze z przemieszczeniem izolacji). Żyła nie wymaga zdejmowania izolacji — nóż zacisku przecina ją i łączy się z miedzią.

Narzędzie do tego to nóż krosowniczy (LSA/Krone). Złącza IDC siedzą na patch panelu — pasywnym panelu, do którego schodzą się wszystkie kable z budynku i z którego krótkimi patchcordami łączy się je z przełącznikiem. Całość montuje się w szafie RACK, a wysokość urządzeń mierzy się w jednostkach 1U (1U = 44,45 mm).

28. Na czym polega montaż żyły w złączu IDC?

żyłę trzeba najpierw dokładnie ogołocić z izolacji żyłę lutuje się do styku, używając cyny i topnika nóż zacisku przecina izolację i łączy się z miedzią żyłę wkręca się na gwint w gnieździe złącza sieciowego

29. Ile wynosi jednostka wysokości 1U w szafie RACK?

25,4 milimetra, czyli dokładnie jeden cal 50,8 milimetra, czyli dokładnie dwa cale 100 milimetrów, czyli dziesięć centymetrów 44,45 milimetra, czyli dokładnie 1,75 cala

30. Jaka jest rola pasywnego patch panela w szafie RACK?

aktywna konwersja sygnału ze skrętki na światłowód w szafie RACK zbieranie kabli z budynku i krosowanie ich z przełącznikiem filtrowanie adresów IP i ochrona sieci przed atakami DoS bezprzerwowe zasilanie wszystkich urządzeń w razie zaniku prądu

Tester okablowania: co pokazują diody

Prosty tester diodowy składa się z nadajnika (wkładanego na jednym końcu kabla) i odbiornika (na drugim). Nadajnik podaje napięcie kolejno na każdą żyłę, a odbiornik zapala diody — po jednej dla każdej z ośmiu żył.

Tester bada więc wyłącznie ciągłość galwaniczną i mapę połączeń. Typowe wskazania i ich znaczenie:

Wskazanie na testerze	Co to znaczy
diody 1–8 zapalają się po kolei na obu końcach	kabel zarobiony poprawnie — wszystkie żyły mają ciągłość i właściwą kolejność
jedna z diod (np. 4) się nie świeci	przerwa w tej żyle albo niepoprawnie zaciśnięty pin we wtyku
świecą się dwie diody jednocześnie	zwarcie — dwie żyły stykają się (np. odsłonięte przewody we wtyku)
diody świecą, ale w złej kolejności	zamiana żył lub par — np. jeden koniec w normie T568A, drugi w T568B, albo rozdzielone pary (żyły 3 i 6 z różnych par)
diody palą się tylko na jednym końcu	kabel przerwany w połowie albo wtyk włożony do złego gniazda
żadna dioda się nie świeci	brak przejścia na wszystkich żyłach — kabel uszkodzony albo wtyk nie zaciśnięty
osobna dioda „G” / „S” (ekran)	ciągłość ekranu w kablu FTP/STP — dotyczy tylko kabli ekranowanych

Czego prosty tester NIE wykryje

Tester diodowy nie mierzy niczego, co zależy od częstotliwości. Nie sprawdzi tłumienia (osłabienia sygnału na długości kabla), przesłuchów NEXT i FEXT, powrotu echa (odbicia sygnału od niedopasowania), opóźnienia i różnicy opóźnień par ani impedancji.

Kabel może więc przejść test diodowy, a mimo to nie osiągnąć wymaganej kategorii — np. mieć zbyt mocno rozplecione pary i nie spełniać normy dla 1 Gb/s. Do takich pomiarów potrzebny jest miernik certyfikacyjny.

31. Co oznacza brak świecenia jednej diody w prostym testerze okablowania?

zwarcie dwóch żył, które stykają się ze sobą we wtyku RJ-45 kabla zamianę żył lub par na całej długości testowanego odcinka kabla przerwę w żyle albo źle zaciśnięty pin we wtyku RJ-45 kabla całkowity brak przejścia na wszystkich ośmiu żyłach kabla

32. Co najczęściej powoduje zamianę żył lub par wykrytą przez tester?

zarobienie jednego końca kabla w T568A, a drugiego w T568B zbyt mocne dociśnięcie pinów we wtyku RJ-45 podczas zaciskania użycie kabla ekranowanego typu FTP w instalacji wewnętrznej zbyt duża długość kabla przekraczająca limit stu metrów

33. Czego prosty tester diodowy nie wykryje?

ciągłości galwanicznej poszczególnych żył zwarcia dwóch żył stykających się we wtyku tłumienia oraz przesłuchów NEXT i FEXT kabla mapy połączeń oraz kolejności wszystkich żył

Tester a certyfikator — zestawienie

Sprawdzany parametr	Prosty tester diodowy	Miernik certyfikacyjny
ciągłość żył i mapa połączeń	tak	tak
przerwy, zwarcia, zamiana par	tak	tak
długość kabla	nie (zwykle)	tak
tłumienie (attenuation)	nie	tak
przesłuchy NEXT i FEXT	nie	tak
powrót echa (return loss)	nie	tak
ocena zgodności z kategorią (5e, 6, 6A)	nie	tak — wynik PASS/FAIL

W praktyce montażowej robi się więc tak: po zarobieniu każdego kabla przechodzi się po nim prostym testerem (szybka kontrola, czy w ogóle „jest przejście”), a na koniec wybrane tory mierzy certyfikatorem i wynik wpisuje do protokołu pomiarów, który jest częścią dokumentacji powykonawczej.

34. Który parametr transmisyjny toru mierzy wyłącznie miernik certyfikacyjny?

powrót echa, czyli return loss toru ciągłość żył oraz mapa połączeń kabla przerwy, zwarcia oraz zamiana par zgodność z kategorią, czyli wynik PASS

35. Jaki wynik zwraca certyfikator przy ocenie zgodności z kategorią?

wynik liczbowy podany w metrach tylko wartość przesłuchu w decybelach jednoznaczny wynik PASS albo FAIL graficzny wykres przebiegu w czasie

36. Jak wygląda praktyka pomiarów po montażu?

każdy kabel sprawdza się od razu certyfikatorem, bez testera wszystkie kable sprawdza się wyłącznie prostym testerem diodowym testerem sprawdza się wybrane tory, a certyfikatorem wszystkie każdy kabel sprawdza się testerem, a wybrane tory certyfikatorem

Złącza światłowodowe i moduły SFP

We włóknie światłowodowym nie da się użyć wtyku RJ-45 — potrzebne są złącza precyzyjnie centrujące cienki rdzeń. Najczęściej spotkasz cztery typy:

Złącze	Charakterystyka	Gdzie się je spotyka
LC	małe, najczęściej w wersji dwuwłóknowej (duplex), zatrzask	moduły SFP w przełącznikach, nowe instalacje
SC	kwadratowe, wsuwane i wypychane prosto	starsze przełączniki, panel krosowy
ST	okrągłe z bagnetem (jak BNC)	stare instalacje wielomodowe
FC	metalowe, wkręcane na gwint — najtrwalsze	pomiary miernikiem, instalacje przemysłowe

Sam przełącznik rzadko ma na płycie gniazdo światłowodowe. Wkłada się w niego moduł SFP (albo szybszy SFP+), czyli mały, wymienny nadajnik-odbiornik z gniazdem LC lub SC.

Dzięki temu ten sam port obsłuży skrętkę, światłowód wielomodowy albo jednomodowy — wystarczy zmienić moduł.

37. Które złącze światłowodowe jest okrągłe i ma bagnet działający jak w BNC?

złącze LC, małe i najczęściej stosowane w LAN złącze SC, kwadratowe i wsuwane prosto do gniazda złącze ST, okrągłe i mocowane bagnetem jak w BNC złącze FC, metalowe wkręcane na gwint w szafie

38. Które złącze światłowodowe jest metalowe, wkręcane na gwint i najtrwalsze?

złącze LC, małe i stosowane w instalacjach złącze SC, kwadratowe i wsuwane prosto złącze ST, okrągłe i mocowane bagnetem złącze FC, metalowe i wkręcane na gwint

39. Co umożliwia moduł SFP włożony do przełącznika?

trwałe spawanie wszystkich włókien na płycie przełącznika obsługę różnych mediów przez zmianę samego modułu SFP automatyczne krosowanie połączeń bez patch panela zasilanie kamer oraz punktów dostępu przez PoE w LAN

Normy okablowania: TIA/EIA-568 i ISO/IEC 11801

Okablowanie strukturalne opisują dwie rodziny norm. TIA/EIA-568 to norma amerykańska: definiuje kategorie skrętki (Cat 5e, 6, 6A, 8) i nadaje im wymagane parametry — tłumienność, NEXT, powrót echa.

ISO/IEC 11801 to norma międzynarodowa (europejska) opisująca to samo, ale klasami (klasa D, E, EA, F) i dodatkowo dzieli okablowanie na kategorie: kabel instalacyjny, kabel krosowy i kabel krosowy roboczy.

Jak to zapamiętać

Norma mówi, JAKIE parametry musi spełnić tor (i jak je zmierzyć), a kategoria lub klasa mówi, DO JAKIEJ prędkości ten tor wystarczy. Samo zarobienie końcówek nie czyni kabla „kategorią 6” — musi to potwierdzić pomiar certyfikatorem.

40. Jakie klasy wymienia norma ISO/IEC 11801?

kategorie Cat 5e, Cat 6, Cat 6A oraz Cat 8 skrętki klasy D, E, EA oraz F opisujące parametry toru tylko jedną klasę oznaczoną literą A w tej normie typy złączy LC, SC, ST oraz FC w instalacji

41. Która norma jest międzynarodowa i opisuje klasy zamiast kategorii?

TIA/EIA-568, norma amerykańska z kategoriami Cat 5e i 6 ISO/IEC 11801, norma międzynarodowa opisująca klasy IEEE 802.11, norma rodziny sieci bezprzewodowych IEEE 802.15.1, norma sieci osobistej PAN w budynku

42. Co potwierdza, że kabel spełnia kategorię 6?

samo poprawne zarobienie obu końcówek kabla sam zakup kabla w sklepie z certyfikatem użycie ekranowanego kabla S/FTP w instalacji pomiar wykonany miernikiem certyfikacyjnym

NVP — dlaczego TDR zna długość kabla

Miernik TDR wyznacza odległość do uszkodzenia, mierząc czas powrotu impulsu. Żeby zamienić czas na metry, musi znać prędkość rozchodzenia się sygnału w kablu — parametr NVP (Nominal Velocity of Propagation), podawany jako ułamek prędkości światła (dla skrętki zwykle 0,66–0,70, czyli 66–70% prędkości światła).

Jeśli miernik ma ustawione NVP dla innego kabla, wskaże błędną długość — dlatego przed pomiarem wybiera się właściwy typ przewodu albo wpisuje NVP ręcznie.

43. Co oznacza skrót NVP?

Near-End Voltage Loss, czyli tłumienie sygnału na końcu całego toru Network Voltage Parameter, czyli napięcie zasilania w kablu miedzianym Nominal Velocity of Propagation, czyli ułamek prędkości światła Node Verification Protocol, czyli protokół sprawdzania węzłów sieci

44. Jaką wartość NVP przyjmuje się zwykle dla skrętki?

od 0,20 do 0,25, czyli zaledwie od 20 do 25 procent prędkości światła od 0,66 do 0,70, czyli od 66 do 70 procent prędkości światła od 0,90 do 0,99, czyli od 90 do 99 procent prędkości światła dokładnie 1,00, czyli pełne sto procent prędkości światła

45. Co się stanie, gdy miernik TDR ma ustawione NVP dla innego kabla?

wskaże błędną długość, bo czas przeliczy źle wskaże prawidłową długość niezależnie od kabla w ogóle nie wyświetli żadnego wyniku pomiaru zmieni typ kabla automatycznie na właściwy

Zadanie transferowe

Zaprojektuj sieć małej pracowni (12 stanowisk)

Pracownia ma 12 stanowisk uczniowskich, stanowisko nauczyciela, drukarkę sieciową i punkt dostępowy Wi-Fi. Wszystko idzie do jednego przełącznika w szafie na korytarzu; najdalsze stanowisko jest 28 m od szafy.

Zadanie: 1) narysuj schemat z legendą i skalą — jaka topologia, gdzie szafa; 2) dobierz kabel instalacyjny i normę zarabiania końcówek; 3) wskaż, po czym ruch rozdziela przełącznik, a po czym zrobiłby to router (i w której warstwie); 4) zaplanuj, jak sprawdzisz każdy nowy kabel po montażu.

Kryteria oceny: schemat z legendą i skalą; drut instalacyjny do gniazd i patchcordy na stanowiska; rozdzielenie warstwy 2 (MAC, przełącznik) od 3 (IP, router); konkretna procedura pomiaru (tester — mapa żył, certyfikator — tłumienie i przesłuchy). Każdy wybór trzeba uzasadnić — sama odpowiedź bez uzasadnienia nie zalicza.

46. Ile stanowisk uczniowskich ma pracownia?

20 12 8 16

47. W której warstwie ruch rozdziela przełącznik, a w której router?

przełącznik w warstwie 3 po adresie IP, a router w warstwie 2 przełącznik w warstwie 1, a router w warstwie 2 po MAC przełącznik w warstwie 2 po MAC, a router w warstwie 3 po IP przełącznik w warstwie 2, a router także w warstwie 2

48. Jakie przyrządy i co sprawdzają w procedurze pomiaru?

tester i certyfikator sprawdzają tylko ciągłość żył tester tłumienie, a certyfikator wyłącznie mapę żył multimetr sprawdza napięcie, a tester kolejność żył tester mapę żył, a certyfikator tłumienie i przesłuchy

Bibliografia zdjęć

Zdjęcia pochodzą z Wikimedia Commons (wolne licencje). Schematy w module są rysunkiem własnym.

Złącze BNC — Jonas Bergsten, domena publiczna: strona pliku.
Rozpleciona skrętka — Johan Braeken, CC BY 3.0: strona pliku.
Narzędzia sieciowe — heimnetzwerke.net, CC BY 4.0: strona pliku.
Włókno OM4 — Christophe Finot, CC BY-SA 3.0: strona pliku.
Słuchawka Bluetooth — Ed g2s, CC BY-SA 3.0: strona pliku.
Router Wi-Fi — Evan Amos, domena publiczna: strona pliku.